روز جهانی مرد چیست؟ (و چرا با روز مرد ایرانی یکی نیست)

روز جهانی مرد هر سال ۱۹ نوامبر است؛ امسال در تقویم ایران می‌شود پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵. اگر دنبال «روز مرد» می‌گشتید، یک نکته را همین اول بدانید: روز مردِ تقویم ایران چیز دیگری است. آن یکی ۱۳ رجب، سالروز ولادت امام علی (ع) و هم‌زمان روز پدر است و در ۱۴۰۵ چهارشنبه ۲ دی‌ماه می‌افتد.

روز جهانی مرد ابتکاری مردمی است برای قدردانی از نقش مثبت مردان و توجه به سلامت جسمی و روانی‌شان. در ادامه تاریخچه‌ی کوتاهش را می‌خوانید، فرقش با روز مرد ایرانی، و چند راه ساده برای اینکه این روز را بدون کلیشه جشن بگیرید.

تفاوت دو روز، در یک نگاه

روز جهانی مرد از کجا آمد؟

ایده‌ی روزی برای مردان از دهه‌ی ۱۹۶۰ در محافل مختلف مطرح می‌شد و در ۱۹۹۲ هم فردی به نام توماس استر تلاشی برای راه‌اندازی‌اش کرد. اما شکل امروزی این روز به ۱۹۹۹ برمی‌گردد؛ آن سال دکتر جروم تیلاکسینگ، استاد تاریخ دانشگاه وست‌ایندیز در ترینیداد و توباگو، آن را دوباره راه انداخت.

تاریخش را هم بی‌دلیل انتخاب نکرد. ۱۹ نوامبر تولد پدرش بود، و در همان تاریخ سال ۱۹۸۹ تیم ملی فوتبال مردان ترینیداد و توباگو با تلاش برای صعود به جام جهانی، مردم کشور را دور هم جمع کرده بود.

به گفته‌ی برگزارکنندگان، امروز این روز در بیش از ۷۰ کشور برگزار می‌شود. با این حال جزو روزهای رسمی سازمان ملل نیست؛ برخلاف روز جهانی دختر که ثبت رسمی دارد.

این روز دنبال چیست؟

شش محور رسمی دارد، اما می‌شود خلاصه‌اش کرد: معرفی الگوهای مثبت مردانه و قدردانی از سهم مردان در خانواده و جامعه؛ توجه به سلامت جسم و روان مردان و پسران؛ و بهتر کردن رابطه‌ی زن و مرد در مسیر برابری. برگزارکنندگان تأکید می‌کنند این روز قرار نیست رقیب روز جهانی زن باشد؛ فقط می‌خواهد تجربه‌ی مردها هم دیده شود.

گاهی مردهای زندگی‌مان را بیشتر در نقش کسی می‌بینیم که کارها را راه می‌اندازد، تا آدمی که او هم حال و روز خودش را دارد. یک «حالت چطوره؟»ی واقعی، از آن‌هایی که منتظر جواب می‌ماند، دقیقاً همان چیزی است که این روز برایش ساخته شده.

چطور می‌شود این روز را جشن گرفت؟

یک تماس یا پیام واقعی. متنی که از یک سایت کپی و فوروارد شده، شبیه اطلاعیه می‌شود. دو جمله‌ی خودتان که یک مورد مشخص را یادآوری کند (کاری که برایتان کرده، چیزی که از او یاد گرفته‌اید) خیلی بیشتر می‌نشیند.

وقتی که فقط برای اوست. یک قهوه، یک پیاده‌روی کوتاه، یک ناهار بی‌موبایل. نیازی به برنامه‌ی بزرگ نیست؛ این روز درباره‌ی توجه است.

یک هدیه‌ی کوچک و شخصی. اگر می‌خواهید هدیه هم باشد، وقتی اثر دارد که نشان بدهد آدمش را می‌شناسید.

هدیه‌ای که کلیشه نباشد

هر سال نزدیک روز مرد و روز پدر همان شوخی تکرار می‌شود: «باز هم جوراب؟». جوراب در فرهنگ هدیه‌ی ما تقریباً نماد هدیه‌ی دقیقه‌ی نود شده. ولی شوخی از جایی شروع شد که جوراب را بی‌توجه به آدمش می‌خریدند، نه از خودِ جوراب. وقتی انتخاب به سلیقه‌ی گیرنده وصل باشد، همان هدیه‌ی کلیشه‌ای ناگهان فکرشده به نظر می‌رسد.

سه انتخاب ساده:

• اگر اهل ورزش است: جوراب ورزشی متناسب با رشته‌اش. جزئیاتش را در مقاله‌ی «آیا جوراب ورزشی هدیه‌ی خوبی است؟» نوشته‌ایم.

• اگر شوخ‌طبع است یا طرح و رنگ دوست دارد: جوراب فانتزی و طرح‌دار؛ از آن هدیه‌هایی که با دیدنشان لبخند می‌زند.

• اگر کلید خانه، ماشین یا موتور دارد: یک آویز یا جاکلیدی بافتنی کوچک؛ چیزی که هر روز جلوی چشمش است.

کنارش یک یادداشت دست‌نویس دو خطی هم بگذارید؛ همین کار هدیه را از «خریدم» به «به تو فکر کردم» تبدیل می‌کند.

چند متن کوتاه برای تبریک

اگر متن آماده نمی‌خواهید، همین‌ها را با اسم و یک خاطره‌ی خودتان عوض کنید:

• به پدر: «بابا، خیلی چیزها را بی‌حرف یادم دادی. امروز می‌خواهم حرفش را بزنم: ممنونم که بودی.»

• به همسر یا شریک زندگی: «ممنون که حتی روزهایی که خسته‌ای، کنارم می‌مانی. امروز نوبت من است که بپرسم: خودت چطوری؟»

• به برادر یا دوست: «رفیق، روز جهانی مرد مبارک. این هفته یک قهوه مهمان من.»

• به همکار: «از همکاری‌مان ممنونم. روز جهانی مرد مبارک؛ امیدوارم امروز یک نفس راحت هم برای خودت داشته باشی.»
  
  

سوالات متداول

روز جهانی مرد ۱۴۰۵ چه روزی است؟ پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶.

روز جهانی مرد همان روز مرد و روز پدر ایران است؟ نه. روز مرد و روز پدر در ایران ۱۳ رجب، سالروز ولادت امام علی (ع) است و در ۱۴۰۵ چهارشنبه ۲ دی می‌افتد؛ در تقویم ایران تعطیل رسمی هم هست. روز جهانی مرد ۱۹ نوامبر است و تعطیل نیست.

چرا تاریخ روز جهانی مرد در تقویم ایران گاهی ۲۸ و گاهی ۲۹ آبان است؟ چون تاریخ اصلی‌اش میلادی و ثابت است، اما سال شمسی کبیسه دارد و روز معادل هر چند سال یک روز جابه‌جا می‌شود. مثلاً در ۱۴۰۳ برابر با ۲۹ آبان بود و در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ برابر با ۲۸ آبان.

آیا روز جهانی مرد از طرف سازمان ملل رسمی شده است؟ نه. ابتکاری مردمی است که از ۱۹۹۹ در ترینیداد و توباگو شروع شد و، به گفته‌ی برگزارکنندگان، در بیش از ۷۰ کشور برگزار می‌شود؛ اما در فهرست روزهای رسمی سازمان ملل نیست.

چرا ۱۹ نوامبر؟ بنیان‌گذار امروزی این روز، جروم تیلاکسینگ، این تاریخ را به دو دلیل انتخاب کرد: تولد پدرش، و شادی‌ای که در همان تاریخ سال ۱۹۸۹ تیم ملی فوتبال کشورش با تلاش برای صعود به جام جهانی به مردم داده بود.

آیا حتماً باید هدیه داد؟ نه. محور این روز توجه و قدردانی است؛ یک تماس صمیمانه یا وقت گذاشتن برای او همان اثر را دارد. اگر هم هدیه می‌دهید، کوچک و شخصی بودنش مهم‌تر از قیمتش است.